De hypocrisie van antiseksisme als racistisch stokpaardje

Hallo Keulen, wtf? Honderd vrouwen aangevallen, aangerand, beroofd en verkracht tijdens oudjaar. Vooral de verdenkingen dat het een geplande aanval zou zijn geweest, zijn zorgwekkend. Wat was het motief dan, vraag je je af. Vrouwen hun plaats wijzen, ze laten merken dat ze niet welkom zijn in de publieke ruimte? Of ontbreekt er een motief, was het gewoon een uiting van diepgaande misogynie of eerder een soort collectieve waanzinnige dronken geilheid?

Het is speculeren en aangezien we nog maar weinig weten van de daders, kunnen we niet veel meer zeggen dan dat deze gebeurtenissen vreselijk schokkend zijn. Maar: ook de reacties erop zijn schrijnend. Want oei, de daders zouden van “Noord-Afrikaanse of Arabische afkomst” zijn. Buitenlanders! Migranten! Vluchtelingen! Koren op de molen van de xenofoben die zich verzetten tegen de komst van vluchtelingen. Ze verkrachten onze dochters immers, zo blijkt maar weer.

Typisch: vrouwen vertellen steeds al over aanranding, bedreiging en verkrachting, en de microagressies waar ze iedere dag mee dealen, maar veel ophef levert dat meestal niet op. Maar nu de schuld aan de Ander kan worden gegeven, is er consternatie alom. Kan het westen eens de hand in eigen boezem steken? We vergeten graag dat de overgrote meerderheid van verkrachtingen plaatsvindt door een bekende – door een oom, een vriend van de familie of een buurman. We vergeten dat rape kits gewoon op de plank blijven liggen en dat er bijna nooit een verkrachter wordt veroordeeld. En daarbij vergeten we voor het gemak ook even dat de meerderheid van de vermoorde vrouwen door hun partner of ex-partner om het leven werden gebracht.

Het seksisme, dat hier door de Ander zo pijnlijk voor het voetlicht wordt gebracht, zit ook nog altijd in onze eigen cultuur ingebakken. Het is alleen meer verscholen, wat het des te moeilijker te bestrijden maakt. Want zijn dit dan geen volkomen ingeburgerde ideeën in onze maatschappij? Dat een meisje dat veel seks heeft een slet is. Dat je een hoer niet kunt verkrachten. Dat mannen altijd seks willen. Dat verkrachting binnen een relatie niet bestaat. Dat je als meisje de verantwoordelijkheid hebt om verkrachting te voorkomen door je zedig te kleden en keurig te gedragen. “Kijken hoever je kunt gaan,” zei mijn huisgenoot net, dat is wat jongens wordt geleerd dat seks is.

Voor verkrachting is maar één oplossing: mensen leren dat ze niet moeten verkrachten. Dus ja: cursussen voor nieuwkomers over hoe we hier in het westen met vrouwen omgaan, die lijken nodig. Het klopt dat nieuwkomers waarschijnlijk heel andere dingen hebben geleerd over man-vrouwverhoudingen dan wij. Het hierop instellen van educatie en beleid is dringend geboden.

Maar wat ook hoognodig is, is dat we niet langer de ogen sluiten voor ons seksisme in eigen kring. Dat begint bij onze kindertjes (álle kindertjes), die op school meer en betere voorlichting moeten krijgen over seks, genderkwesties en seksualiteit, over grenzen en consent.

Want het heersende idee dat Hullie de barbaarse verkrachters zijn en Wij de grote verlichters is onnoemelijk hypocriet. En het laat nog maar eens zien waar we staan: vrouwenrechten zijn vooral interessant als ze als stokpaardje voor de eigen racistische agenda kunnen worden gebruikt. Het probleem van seksisme in onze samenleving zal hierdoor niet worden opgelost, integendeel. Door de Ander met de vinger te wijzen, kunnen we alleen maar méér de ogen sluiten voor het seksisme dat in de eigen gelederen broeit.

Zoek de tien verschillen of: kleine boekjes 2

Kleine boekjes! Zo dun maar zo bol van wijsheid. Ik besprak hier al The War of Art (best een levensveranderd klein boekje, zie ook mijn vlogs). Een tweede boekje dat ik wil aanraden is Het idee m/v van wetenschapsjournalist Asha ten Broeke. Dit boekje zegt eigenlijk: ‘Yo, mannen en vrouwen verschillen niet zoveel van elkaar, hier is een stapel bewijs!’

Dit is bekend: we gaan er met z’n allen vanuit dat mannen en vrouwen fundamenteel van elkaar verschillen. Mannen lossen problemen op, vrouwen willen er liever over praten. Mannen zijn agressief, vrouwen zijn empathisch. Vrouwen zijn van nature zorgend en mannen hebben “vecht-en-win-de-kost-DNA”.

Tot zover niets nieuws. Dit ‘idee m/v’ wordt gestaafd door de evolutionaire psychologie (Darwin!), die stelt: in de oertijd moesten mannen jagen en vrouwen zorgen, en nu zit het in onze genen. Maar volgens Asha ten Broeke is dat idee precies dat: slechts een idee.

Nieuwe inzichten uit de wetenschap
Grote eye openers om ons wereldbeeld eens goed op zijn kop te zetten zijn bijvoorbeeld deze:

– dat het in de oertijd niet per se zo ging als we denken. We weten het basically niet; we waren er niet bij en er is geen bewijs. En ook: wetenschappers zijn ook maar mensen, ze zijn biased, ze zijn kinderen van de tijdsgeest en zien hun eigen denkbeelden graag bevestigd. De 19e eeuw waarin Darwin leefde staat bekend als de Victoriaanse tijd, en zijn idee dat “de vrouw van de man verschilt in mentale aard, hoofdzakelijk door haar grotere tederheid” kunnen we nu ook als typisch Victoriaans herkennen;

– ten tweede dat die veronderstelde oertijdrolverdeling niet hoeft te betekenen dat we het nu nog
steeds zo moeten doen. Hallo vooruitgang!;
dinner
– en dat ten derde m/v-gedrag ook niet in onze genen zit, zo blijkt. Enter de epigenetica, een jonge tak van wetenschap die aantoont dat onze genen zich aanpassen aan hun omgeving. Natuur en cultuur zijn dus in voortdurende wisselwerking met elkaar en het is niet waar dat we voor eeuwig aan de wil van onze onveranderlijke genen onderworpen zijn.

Grote dromen versus het grote gelijk
Dit alles is een fijne onderbouwing van mijn eigen standpunt, namelijk dat mannen en vrouwen niet zoveel van elkaar verschillen en dat we mensen tekort doen door die verschillen almaar in stand te houden en te benadrukken.

En wat ook fijn is: het is een nieuwe impuls voor mijn idealisme, voor grote dromen van gelijkheid. Ik schreef al eerder dat ik soms zo moe word van het eeuwige activisme en de eeuwige backlash, en ik durf ook wel te bekennen dat ik soms redelijk verbitterd ben en de handdoek in de ring wil gooien en ook iedereen die mijn supergoeie mening niet deelt gewoon uit mijn leven wil bannen en lekker een cocon wil spinnen van Het Grote Gelijk en daarin wil gaan wonen.

Een nieuw en veel leuker idee
Maar dat is natuurlijk niet aan de orde en bovendien heb ik nu dit boekje! Sinds ik het las, loop ik rond met een hoofd vol utopieën. Over een wereld zonder hokjes waarin iedereen de grenzen van zijn eigen unieke individualiteit mag opzoeken en uitleven en vieren en koesteren. Een wereld waarin vrouwen niet ‘nu eenmaal’ slecht zijn in wiskunde en waarin ‘een man mag niet huilen’ geen maatschappelijke realiteit bezingt. Een wereld waarin ook mannen thuisblijven bij de baby en vrouwen – oh verschrikkelijk dystopisch toekomstbeeld! – hun oksels niet hoeven te scheren als ze daar geen zin in hebben.

Traditionele rollenpatronen namen opnieuw een vlucht na het verschijnen van Mannen komen van Mars, vrouwen van Venus in 1992. Ziehier de kracht van ideeën, en voeg meteen maar een nieuw idee in: namelijk dat we allemaal gewoon aardbewoners zijn.

Zelfs als je denkt dat het bullshit is, kun je eens geheel vrijblijvend met dit idee spelen, al was het maar omdat het gewoon zo’n leuk idee is. Mannen en vrouwen uit hun stereotype hokjes halen betekent namelijk VRIJHEID om te zijn wie je bent en te doen wat je kunt. Wie wil dat nou niet? Ik wel!

kleid

 

Afbeelding dinner: origineel door Uppity Rib, some rights reserved
Afbeelding kleid: origineel door liborius, some rights reserved

 

Dit blog werd gepubliceerd op bodhitv.nl

Wij overdrijven niet: hear us roar

Shit is aan in België. Eindelijk is er een dialoog over seksisme en catcalling op gang gekomen. Hoog tijd! En omdat ervaringen van vrouwen met seksuele intimidatie in deze dialoog nog steeds worden afgedaan als ‘gejammer’, voeg ik mijn stem toe aan het tegengeluid.

Yasmine Schillebeeckx schreef op 8 maart (Internationale Vrouwendag) een opiniestuk over street harassment in De Morgen: Mijn naam is niet Hey Sexy. Reacties: begrip en herkenning van veel vrouwen, verontwaardiging bij veel mannen. Yasmine is arrogant, intolerant, zelfmedelijdend, moet zich er ook niet naar kleden, “mag van geluk spreken dat de mannen hier zich niet gedragen zoals de mannen in India”. Ik zou meer voorbeelden kunnen geven, maar van het lezen van al die comments word ik droevig.

Ook twee voldane oudere blanke mannen van De Morgen schreven een reactie, waarin ze basically zeiden dat die Yasmine niet zo moet zeiken. Dixit Marc Didden: “In het algemeen vind ik toch dat in de werelden waar ik mij bevind (en dat zijn er nogal wat), de vrouw an sich niet met minder egards benaderd wordt dan andere menstypes.” Hmm. In het algemeen? Vind ik toch? De vrouw an sich? Menstypes?? Kan het nog duidelijker zijn dat Didden geen idee heeft waar hij het over heeft, in hoeveel ‘werelden’ hij zich blijkbaar ook bevindt?

Dan de eloquente Guido Everaert: “U kunt met zijn allen de boom in met dat soort ‘gendercorrect’ denken, ik ben daar te simpel voor. Het enige wat ik wil doen is aardig en correct zijn.” Amai, aardig en correct ok, maar een keertje luisteren, ho maar. Dus de shit is aan. Wij leggen het nog maar eens een keer uit.

///

Ik schreef al eerder hoe opvallend ik het vind dat mannen vaak op die manier reageren als je vertelt wat je nu weer is overkomen: aanvallend ofwel verdedigend. “Stel je niet aan, zeg er gewoon wat van, lok het dan ook niet uit” versus “ik doe dat nooit!” Onbegrip of hoongelach volgt op verhalen over straatintimidatie en aanverwanten. Vreemd. Waarom denken ze mij te kunnen vertellen of mijn interpretatie van mijn eigen ervaringen wel legitiem is? Ben ik soms te dom om ze goed te begrijpen? Te jong? Te blond? Wat is eigenlijk de reden dat ik totaal niet serieus genomen word?

Voor mij is de maat allang vol. Een paar jaar geleden al. Ik weet niet meer wat er gebeurde, maar het was genoeg. Ik ging me verdiepen in feministisch activisme. Ik las verhalen van vrouwen op EverydaySexism.com, het was een bitter feest van herkenning. Ik herinnerde me ervaringen die ik was vergeten, waarvan ik altijd had gedacht dat ze er nu eenmaal bij hoorden, bij het leven als vrouw. Alsof als meisje geboren zijn nu eenmaal negatieve kantjes heeft, je met een soort vloek opzadelt waar je het maar mee te doen hebt.

Dat denk ik niet langer. Ik heb zelf ook alles van me afgeschreven op EverydaySexism. Mijn verhalen staan tussen die andere 50.000 verhalen. Ze staan daar anoniem, maar het is tijd om ze uit de anonimiteit te halen. Een bloemlezing wil ik het niet noemen, maar hier zijn wat van mijn eigen ervaringen.

///

Ik ben 14. Ik doe met mijn moeder boodschappen in de supermarkt. Een man volgt ons. Zij zegt dat hij haar altijd volgt als ze boodschappen doet. Volgens haar doet hij geen kwaad, hij zegt nooit wat. Ik vind het creepy.

Ik ben 19. Ik ga dansen bij een jamsessie. Een man wil met me dansen, hij schuurt zich tegen me aan. Ik zeg dat ik niet wil. Hij kijkt schalks terug. Ik zeg nog meermaals nee en duw hem van me af. Daarna moet ik hem nog een paar keer hard van me afduwen. Pas dan loopt hij weg, boos.

Ik ben 20 en werk als vrijwillig barvrouw. Ik maak vrolijke praatjes met de mensen aan mijn toog. Het gebeurt zo vaak, zó vaak dat mannen op den duur met me beginnen te flirten en niet stoppen als ik er niet op in ga. Ik begin sterk aan mezelf te twijfelen. Straal ik iets uit? Ben ik te vriendelijk? Te goedlachs? Te naïef? Moet ik veranderen? Hoe? Wat is er mis met mij? Ik hou me voortaan in achter de bar. Met een man alleen hou ik geen vrolijke praatjes meer. Ik verhard.

Ik ben 21. Ik werk als schoonmaker en moet ‘s ochtends vroeg beginnen. Het is een eind fietsen en er is nog niemand op straat. Ik hoor achter me een scooter aankomen. Als de scooter mij inhaalt, slaat de bestuurder me op mijn kont. Naast de schrik doet het door zijn hoge snelheid ook verdomde veel pijn. Ik word nog steeds zenuwachtig als ik op straat ingehaald word.

Ik ben 22. We vieren Nieuwjaar in de kroeg. Iemand die ik als een kennis beschouw, geeft me drie zoenen maar geeft de derde opeens op mijn mond en duwt me daarna hard achteruit, zodat ik val.

Ik ben 23. Het is net uit met mijn lief. Een vriend stelt voor om een roadtripje te gaan maken, ter afleiding. We eindigen bij zijn vader thuis, waar we teveel drinken, dus we blijven slapen. Eenmaal boven wil mijn vriend opeens meer. Hij springt vanuit zijn bed zo bovenop me. Hij is zwaar en dronken, ik ben niet sterk genoeg om hem weg te duwen. Als ik zeg dat ik niet wil, houdt hij gelukkig op. Ik blijf de rest van de nacht bang en voel me verraden.

Ik ben 24. Op een zomerse dag loopt mijn ketting van mijn fiets. Een man vraagt of hij kan helpen: hij woont om de hoek. Ik zeg dat het niet hoeft, hij dringt aan, en ik denk: waarom ook niet. Wat vriendelijk! Samen repareren we mijn fiets, de sfeer is gemoedelijk. Als de ketting gefixt is wassen we binnen onze handen. Hij vraagt of ik nog wat wil drinken. Als we in zijn woonkamer zitten, verandert de sfeer. “Je wil zeker niet méér,” vraagt hij. Ik weet niet of ik hem goed begrijp. Ik zeg nee, en raak in paniek. Ik ken deze man niet, niemand weet dat ik hier ben, heeft hij de deur op slot gedaan? Ik denk: dit is het dan, ik word straks verkracht en het zal mijn eigen schuld zijn. Maar er gebeurt niets, ik sta al snel veilig buiten, hij zegt dat ik altijd nog eens langs mag komen, ik fiets trillend naar huis en vermijd voortaan zijn straat.

Ik ben 25. Ik laat mijn piano stemmen. Als de stemmer arriveert, ben ik in modus van beleefd converseren, koffie aanbieden. De pianostemmer echter vraagt hoe oud ik ben, of ik een vriendje heb. Ik schat hem begin 30. Hij blijft impertinente vragen stellen. Ik voel me onveilig in mijn eigen huis. Ik blijf in beleefde modus, kan er niet uitkomen. Ik ontsnap naar mijn huisgenoten om hulp te vragen, maar ze lachen het weg: je moet er gewoon wat van zeggen. Na het stemmen wil de pianoman meer koffie, hij vertrekt maar niet, ik ben volkomen verlamd en heb geen controle over de situatie. Als hij eindelijk weg is, ben ik nog dagen bang: hij heeft mijn nummer, hij weet waar ik woon.

Ik ben 26. Ik wandel ‘s ochtends naar het toilet in mijn woongemeenschap. De buurjongen/een vriend komt ook net naar buiten. Hij wandelt achter me en bewondert luidop mijn billen in mijn pyjamabroek. Mijn vrienden zeggen: stel je niet aan, dat is toch gewoon een complimentje?

///

Door dit soort ervaringen ben ik klein en bang geworden. Ik begon me conservatiever te kleden, om maar niet op te vallen. Ik vermeed plekken. Ik vermeed mannen. Ik durfde niet meer in het donker alleen over straat. Ik stond ‘s ochtends voor mijn kledingkast te twijfelen: dat leuke rokje? Riskant.

Het gaat nu beter, maar een soort basiswantrouwen blijft. Ik weet: de publieke ruimte is voor mij een plek waar mijn bewegingsvrijheid beperkt is. Ik vind dat doodzonde. Maar ik ben me bewust van de dreiging, van het reële gevaar dat ik kan tegenkomen. Ik ken die dreiging uit ervaring, uit een opeenstapeling van ervaringen die niet gebagatelliseerd kunnen worden en die niet open zijn voor tegenstrijdige interpretaties, niet door mij en zeker niet door anderen. Ik laat me niet zeggen dat ik niet zo moet jammeren door mensen die mijn ervaring totaal niet hebben en nooit zullen hebben. Ik weet: #wijoverdrijvenniet. Wij overdrijven niet.

 

Heb je ervaringen die je wil delen? Dat mag altijd in de comments!

Wil je meer lezen? Lees dan ook de blogs van Yasmine, Inke (+ comments), Annebeth, Amélie, Romina, Jolien, Naomi, Lotte, Liesbeth, Stéphanie, Silke, Marlies en Jeroen.

Of check wijoverdrijvenniet.org

[FemList] Tieten!

The Feminist List is mijn playlist op YouTube, met inmiddels meer dan 200 feministische liedjes. Van hiphop tot country tot punk, van Spice Girls tot John Lennon. Geen muziekstijl en geen onderwerp wordt geschuwd en natuurlijk worden er in mijn lijst geen mannen gedist. Mannen ≠ het patriarchaat. Aanvullingen altijd welkom.


In de categorie ‘feministische anthems’ mag Amanda Palmer niet ontbreken. De geweldige Amanda Fucking Palmer maakt als zangeres/pianist/componist deel uit van de Dresden Dolls, maakt ook solo muziek en is schrijfster. De krant haalde ze echter pas toen haar borst uit haar bloes floepste tijdens een concert op Glastonbury in 2013.

Amanda Palmer is zo cool. De Britse Tabloid Daily Mail schreef een artikel over haar optreden op het Glastonbury Festival, en zei daarin niets over haar muziek, maar maakte alleen melding van haar ontsnappende tiet. Palmer pakte ze terug met haar lied Dear Daily Mail, een open brief aan de “misogynist pile of twats” van de tabloids.

Er is iets met tieten in onze maatschappij. Ikzelf heb ze eigenlijk altijd beschouwd als redelijk onhandige lichaamsdelen, die ooit nog wel van pas gaan komen als ze baby’s gaan voeden. En mijn vriendje vindt ze ook leuk. Prima!

Afgelopen zomer liep ik voor het eerst topless rond, dankzij de beschutte luxe van een afgelegen zomerhuisje. Zo fijn. Maar ik durf dat niet ergens anders te doen, want borsten = seks. Waar mannentorso’s ook heus geseksualiseerd kunnen worden, zijn ze dat niet a priori. Vrouwentorso’s wel.

Obscene vrouwentepels
Dat wordt bevestigd door sociale media als Facebook en Instagram, geen kleine spelers tegenwoordig. Facebook is als het op naaktfoto’s aankomt nogal streng. Nou ja, streng voor vrouwen dan. Want vrouwentepels zijn verboden op Facebook, mannentepels niet. Resultaat: een vrouw mag op Facebook topless zijn als ze een afbeelding met mannentepels voor haar borsten houdt, maar niet als ze haar baby borstvoeding geeft.

man nipples

(Niet alleen op Facebook wordt borstvoeding als ongepast beschouwd, zie deze voorbeelden over controverse in een restaurant, een museum, een wachtkamer, een zwembad, een vliegtuig, een winkel, nog een winkel, Walmart, de bus, tijdens graduation ennn nog een zwembad. Ook de Londense burgemeester Boris Johnson zei het ongepast te vinden. Extra lullig: gezeur in een bh-winkel. Op de wc mag natuurlijk wel, lekker hygiënisch, of als je het sexy doet.)

Gelukkig kwam er protest tegen de seksistische fotorichtlijnen. De actie #FreeTheNipple heeft ervoor gezorgd dat je sinds september 2014 borstvoeding mag geven op Facebook (BREAKING). Hoera! Maar verder zijn tieten in welke context dan ook nog altijd verboden op Facebook en Instagram. Ook als ze op een tekening staan of anderszins deel uitmaken van een kunstwerk. Ook als je je borsten ontbloot als politiek protest (ok, ik vind Femen een dubieuze actiegroep, maar niet censuurwaardig wegens tieten).

(Overigens mag je op Facebook wel prima geweld tegen vrouwen in beeld vatten, en vrouwen objectificeren en seksualiseren (voorbeelden hier maar trigger warning!). Alleen niet als er tepels te zien zijn, vermoed ik, die moet je dan even wegblurren.)

Borsten verkopen
Er is dus iets met tieten. Het is ongepast om ze te laten zien, want tieten zijn seks, ook als je ze inzet als spenen voor je baby of als je ze gewoon als een random vetkwabvormig lichaamsdeel beschouwt. Tieten = seks = ongepast voor brave meisjes.

(Dat idee staat ook wel bekend als de hoer-maagd-dichotomie: een vrouw kan ofwel een maagd zijn, ofwel een hoer. De seksuele vrouw is een slechte vrouw. Dat wij niet onbekend zijn met dit fenomeen merk je aan een verschijnsel als slutshaming, door Sunny Bergman aangekaart in haar docu ‘Sletvrees’. Lees er meer over bij Dr. NerdLove.)

Ok, maar tegelijkertijd zie je dat borsten als seksvoorwerpen niet per se slecht worden gevonden. Geobjectiveerde vrouwenlichamen die (vlnr) parfum en kaas en whisky en kleding en auto’s aanprijzen zijn doodnormaal. Naakte vrouwenlichamen staan op de cover van magazines die je gewoon in de supermarkt en bij de benzinepomp kunt aanschouwen. Britse tabloids als The Sun hebben zelfs een “Page Three girl”: een topless meisje op de derde pagina.

tieten_overzichtHet lijkt wel alsof de ongepastheid van tieten verbonden is aan de agency van de vrouw. Ik bedoel daarmee dat een blote borst vooral schandelijk is als een vrouw ervoor kiest om hem te laten zien. Hoer! Wat wel mag, is het kapen van die vrouwelijke seksualiteit en hem inzetten voor commerciële doeleinden. Oftewel: jij moet je tieten in je bloesje houden, maar wij mogen ze exploiteren.

Take the power back!
Amanda Palmer trekt halverwege haar uitvoering van Dear Daily Mail haar kimono uit en zingt in haar nakie verder. Zij pakt haar agency terug terwijl ze de objectivering van het vrouwelijk lichaam en het seksisme van de tabloids aanklaagt, met humor. Een samenvatting in topquotes:

“Dear Daily Mail, it’s so sad what you tabloids are doing
Your focus on debasing women’s appearances devolves our species of humans.”

“Dear Daily Mail, you misogynist pile of twats
I’m tired of these baby bumps, vag flashes, muffintops, where are the newsworthy cocks!
When Iggy or Jagger or Bowie go shirtless, the news barely causes a ripple
Blablabla feminist, blablabla gender shit, blablabla oh my god! Nipple!”

“I keenly antipicate your highly literate coverage of upcoming tours
Dear Daily Mail: Up! Yoursssssss!”

Ik zeg: willen we borsten ontseksualiseren, dan brengen we ze het best zelf in de publieke ruimte. Zoals bijvoorbeeld Scout Willis en Rihanna deden, om de regels van Instagram aan te kaarten. Ik vind dat we borsten moeten normaliseren: geef borstvoeding, zon topless, en zet je tieten op Facebook.

Tegelijkertijd moet ik toegeven dat ik dat zelf totaal niet durf. Mijn lichaam is al vaak genoeg geseksualiseerd en begluurd geweest, ook in de meest onschuldige situaties, als ik in mijn pyjama naar de wc liep of als ik de ramen aan het wassen was. Ik wil geile gluurders niet aanmoedigen, nee, ik ben me juist meer gaan verbergen.

Maar dat is geen goede zaak. Als feminist streef ik toch naar bevrijding, naar mijn eigen emancipatie en die van anderen? Mezelf extra gaan bedekken en me uit de publieke ruimte terugtrekken is daar het tegenovergestelde van. Daarom schaf ik voor komende zomer vast deze bikini aan:

ta-ta-top

En misschien kunnen we in navolging van Amerika een Go Topless Day organiseren! We zijn trouwens in goed gezelschap. Er is hoop, er lijkt een beweging te ontstaan. Bevrijd de Borst! (.)(.)

 

UITSMIJTER!

Amanda Palmer schreef ook al eens een ode aan schaamhaar <3
“I say grow that shit like a jungle / give them something strong to hold on to”.

Ik vind Lena Dunham’s boek stom

Oei. Op deze plek zou ik een euforisch verslag van een hilarisch en belangrijk boek schrijven, maar… ik ben niet zo enthousiast over Not that kind of girl van Lena Dunham. Een egodocument met iets teveel ego, waar de lezer zich op een vreemde manier niet in herkent, hoe openhartig ook. 

Not that kind of girl coverGirls, de serie over jonge vrouwen in New York die Lena schrijft en behoofdrolt, is vaak pijnlijk herkenbaar, vaak hilarisch en vaak tenenkrommend. Want wat is hoofdpersoon Hannah toch een egocentrisch mens met een bord voor haar kop. Het was bekend dat Hannah enigszins op de schrijfster zelf gebaseerd is, maar nu is het dan officieel…

Not that kind of girl is een lukrake verzameling van herinneringen en allerlei lijstjes en dingetjes die blijkbaar ‘typisch Lena’ zijn. Ofzo. ‘Levenslessen om (vooral niet) op te volgen’ is de ondertitel. Maar waar in dat allegaartje van anekdotes zitten de lessen?

Een recensent schreef dat Dunham zich niet echt uitspreekt maar dat je de boodschap wel tussen de regels kunt vinden. Ik had daar eigenlijk moeite mee. Ik miste juist duiding, een mening, reflectie, en inderdaad: levenslessen. Pas op de allerlaatste bladzijde komt er een levensles, en hoewel erg sentimenteel en ietwat belerend is het best een mooie. Maar daar had ik eerlijk gezegd het boek niet voor willen doorspitten.

Het stuk dat mij het meest bijbleef, en dat mijn mening over het boek het meest heeft bepaald denk ik, was hoe Lena op een avond seks had met ene Barry. Ze was daarbij onder invloed, en halverwege vond ze het condoom in de kamerplant, en toen ze Barry eruit had gegooid was ze nog dagenlang beurs. Haar vrienden zeiden later: wat naar dat je verkracht bent! Lena in de war, wij ook. Vindt ze zelf ook dat ze verkracht is, of niet? Of wil ze zeggen dat ze het niet weet? Is dat wat we nu geleerd hebben, dat je soms verkracht bent zonder dat je het weet? Ik bleef verward achter, net als de schrijfster zelf. Wat wil ze nu zeggen? Duidt het!

Inderdaad: soms is het verwarrend en weet je niet of je verkracht bent. Als dat de boodschap is, mag je die wel wat duidelijker brengen. Daar zit een levensles in. Maar als ze het jaren later aan haar vriend vertelt, over de telefoon, dan zegt die “ik wil zo graag met je neuken, er is namelijk niks veranderd”, en dat vind ik dan heel naar, maar zij niet. En daarna denkt ze dat haar eyeliner wel overal zal zitten van de emoties, en dan is dat niet zo: “Ik zie er prima uit. Ik zie eruit als mezelf.” Hoofdstukeinde. Dus? Was het zo triviaal dan?

Wat moet de lezer hier nu mee? Wat wil Lena met dit boek? Als levenslessen is het niet duidelijk genoeg, en als memoires is het niet echt boeiend. De verhalen zijn vaak triviaal en oninteressant (met “Wat er in mijn tas zit” en “Mails die ik had willen sturen” als dieptepunt). De karakters blijven plat, worden alleen beschreven in termen van hun kledingsmaak of een lekker gekke gewoonte die ze hebben. Dat alles wekt irritatie op, lijkt op subversief-willen-doen. De paginalange opsommingen van Lena’s dieet maakten mij echt boos.

lenaWat betekent de titel überhaupt? Not that kind of girl, oftewel: een bijzonder uniek en speciaal wezen? Het is alsof ze het alleen schreef voor zichzelf en voor haar fans, mensen die ze niet van enige relevantie of van enig inzicht hoeft te overtuigen, mensen die al vinden: dit is geen gewoon meisje.

Lena en ik zijn even oud, allebei vrouw, we vielen allebei in een gat na ons afstuderen, kennen allebei psychologische hobbels, hebben allebei nare seksuele ervaringen gehad. En toch herken ik mezelf niet in haar verhalen, niet in haar. Ondanks alles kan ik me niet met de schrijfster identificeren, terwijl ik wel de doelgroep meen te zijn. Vreemd, hoe ze zo openhartig alles op tafel lijkt te leggen en toch geen stap dichterbij komt. Het boek gaat geen relatie aan met de lezer, opent zich niet. Lena is natuurlijk ook een high society-meisje. Haar boek is bijpassend compromisloos, op een luie manier.

Ik zag een fragment van The Graham Norton Show met Lena Dunham. Hilaaarisch vond ik haar. Hilarisch en stoer en een rolmodel voor mijzelf, en als ik over haar lees dan juich ik om al haar feministische uitspraken, en Girls verslind ik ook al word ik er soms verdrietig van. Ik heb besloten dat ik Lena-fan blijf, en misschien geef ik het Engelstalige origineel nog eens een kans, maar niet binnenkort, want hoe haar boek zo’n egocentrisch irrelevant document kan zijn is mij een raadsel, en ik moet deze teleurstelling eerst laten bezinken. Boe.

Foto Lena Dunham: Fortune Live Media

[FemList] Tupac troost en strijdt

The Feminist List is mijn playlist op YouTube, met inmiddels meer dan 200 feministische liedjes! Van hiphop tot country tot punk, van Spice Girls tot John Lennon. Geen muziekstijl en geen feministisch onderwerp wordt geschuwd en natuurlijk worden er in mijn lijst geen mannen gedist. Mannen ≠ het patriarchaat. Aanvullingen altijd welkom.

Keep ya head up is toegevoegd door: mezelf, of was het Hanneke?


Ik hoorde dat Tupac dit jaar terugkomt! Als zijn dood in scène is gezet, zou dat me zeer verheugen. Sinds ik Keep ya head up (1993) ken, kan Tupac voor mij niet meer stuk: harde baas met bakken gevoel in z’n donder. Over street harassment en armoede en alleenstaande moeders, inclusief troost.

Kippenvel, elke keer weer. Tupac zingt over hoe zwaar het leven is als je arm en zwart bent, en hij legt in dit nummer nadruk op hoe het voor vrouwen nog extra hard kan zijn. Het begint al goed met een

holla to all my sisters on wellfare; Tupac cares, and don’t nobody else care

Inderdaad man, Tupac, dank je!

Dan gaat hij verder over hoe vrouwen nageroepen worden op straat:

I know they like to beat ya down a lot
When you come around the block brothas clown a lot

Zo fijn, dat begrip. Over street harassment klaag ik niet meer sinds ik iets te vaak hoorde dat het maar een grapje / een compliment is, maar bij Tupac vind ik een luisterend oor.

PREACH
Verder gaat het, tegen vrouwen in slechte relaties:

And when he tells you you ain’t nuttin don’t believe him
And if he can’t learn to love you you should leave him
Cause sister you don’t need him

En dan (ik laat Tupac maar het meest aan het woord, want hij zegt het zo goed):

And since we all came from a woman
Got our name from a woman and our game from a woman
I wonder why we take from our women
Why we rape our women
Do we hate our women?

Ja, Tupac die voor zoveel mensen een held is, kaart een onderwerp als verkrachting aan en veroordeelt dat. Wat een goede boodschap! Ook toont hij zich pro choice, weer heel actueel in het kader van de anti-abortusbeweging in onder andere de Verenigde Staten en Spanje (wacht zei iemand daar België?!):

And since a man can’t make one
He has no right to tell a woman when and where to create one

En dan woorden van troost: “I know you’re fed up ladies, but keep your head up”. Het wordt beter.

Algeheel onrecht
Het tweede couplet is niet per sé feministisch, maar gaat wel over andere onrechtvaardigheden die een intersectioneel feminisme ook na aan het hart liggen: over het zware leven van een arme zwarte jongen, altijd maar aankloten, wiet roken en je moeder teleurstellen. Over proberen goed te doen maar ook een stoere jongen willen zijn. Over grote dromen hebben die zo moeilijk te realiseren zijn, terwijl je vrienden doodgaan. En Tupac schrikt er niet voor terug om wat hij meemaakt politiek te maken:

You know it’s funny when it rains it poors
They got money for wars but can’t feed the poor
… We ain’t meant to survive cause it’s a setup

Maar: “You gotta keep your head up”.

In het derde couplet keert hij terug naar zijn sisters:

To all the ladies havin babies on they own
I know it’s kinda rough and you’re feelin all alone
Daddy’s long gone and he left you by ya lonesome

Maar Tupac zelf prijst de Heer voor zijn kinderen, zoals het het hoort, en hoewel alles alleen maar zwaarder lijkt te worden zegt hij toch: geef niet op.

Sociaal engagement ftw
Dit nummer is op alle niveaus geweldig. Ten eerste kaart het belangrijke sociale issues aan, ten tweede problematiseert en veroordeelt het die issues + roept het mannen op het anders te gaan doen, en ten derde biedt het troost. Doordat het erkenning én hoop biedt, is het empowering. En ten vierde: doordat Tupac zo’n populaire rapper was, heeft hij er een enorm publiek mee bereikt, en dat in de wereld van hiphop, die normaal toch doordrenkt is van bitchez en pimps en hoes. Hoewel hij zich echt niet in al zijn muziek zo voorbeeldig toont, kunnen we dit toejuichen: stoere rapper prijst en steunt vrouwen en bekritiseert misogynie.

Voetnoot 1: Intersectioneel feminisme houdt zich bezig met meer dan alleen op sekse gebaseerde onderdrukking. Het heeft oog voor de wisselwerking die bestaat tussen zaken als gender, afkomst, huidskleur, klasse, leeftijd, seksuele geaardheid en ability. Verschillende “secties” van discriminatie kunnen elkaar overlappen en een “onderdrukkingssysteem” vormen dat eenduidige discriminaties als racisme, seksisme en homofobie te boven gaat. Zie Tupac’s moeder: zwart + vrouw + arm. Iemand kan op meerdere manieren onderdrukt worden.

Voor mij is intersectionaliteit binnen het feminisme heel belangrijk omdat ik me wil inzetten voor ieders gelijkwaardigheid.

Kleine voetnoot 2: lees een diepteanalyse over Tupac’s problematische versus zijn feministische teksten hier. Luister ook naar Dear mama en Brenda’s got a baby.

 

UITSMIJTER!

Als bonus eentje die geen uitleg behoeft. In het kader van intersectionaliteit: de geweldige Laura Mvula.

“I will never be what you want and that’s alright / cause my skin ain’t light and my body ain’t tight
Tell me who made you the center of the universe”

[FemList] Aïcha’s gouden tralies

The Feminist List is mijn playlist op YouTube, met inmiddels meer dan 170 feministische liedjes! Van hiphop tot country tot punk, van Spice Girls tot John Lennon. Geen muziekstijl en geen feministisch onderwerp wordt geschuwd en natuurlijk worden er in mijn lijst geen mannen gedist. Mannen ≠ het patriarchaat. Aanvullingen altijd welkom!

Aïcha is toegevoegd door: Fiona

 

Vandaag een klassieker uit de jaren ’90. Het leuke is: omdat niemand mee kan zingen, weten ook maar weinigen dat het nummer een feministische boodschap heeft. Prepare to be amazed =) Cheb Khaled is in onze contreien een beetje een eendagsvlieg die we kennen van zijn eclectische mix van oosterse en westerse popmuziek. Zijn pièce de résistance is natuurlijk Aïcha.

Aïcha begint een beetje zielig. Wat we van de eerste zin meteen leren: Khaled vindt Aïcha leuk, maar zij ziet hem niet staan. Sneu!

Comme si je n’existais pas elle est passée à côté de moi
| alsof ik lucht voor haar was, liep ze langs me

Maar Khaled, vol van vuur en passie voor deze Oosterse schone, probeert haar te verleiden en wel door haar al het moois van de wereld aan te bieden. Hij wil haar alles geven, en alles voor haar doen.

Voici: les perles, les bijoux
Aussi l’or autour de ton cou
Les fruits, bien mûrs au goût de miel
Ma vie, Aïcha si tu m’aimes
| kijk eens aan: parels en sieraden
en goud voor om je nek
en rijpe vruchten zoet als honing
ik geef heel mijn leven Aïcha, als je van me houdt

Overtuigend, ja toch
Nu zou ik persoonlijk wel gevleid zijn door zo’n overdaad aan prachtige beloftes. Het is sowieso beter dan het “hee meisje” of “ga je nog wat leuks doen vanavond” wat ik hier in mijn eigen portiek hoor. Cheb kun je hooguit verwijten dat hij van geen ophouden weet, en dat is natuurlijk ook irritant. Maar hij gaat er wel echt voor, in maar liefst drie veelbelovende coupletten en met poëtische inslag: hij zal al haar pijn doen verdwijnen, hij wil gaan waar haar zucht hem brengt, hij zal hemelse muziek spelen en gedichten voordragen.

Je prendrai les rayons du soleil pour éclairer tes yeux de reine
| ik zal de stralen van de zon nemen om jouw koninginnenogen te verlichten (smelt)

Een gouden kooitje
Maar nu komt de hook (en meteen ook de bridge). Aïcha valt helemaal niet voor alle vleierij en dat maakt ze ook goed duidelijk:

Elle a dit: “Garde tes trésors
Moi je vaux mieux que tout ça
Des barreaux sont des barreaux même en or
Je veux les mêmes droits que toi
Et du respect pour chaque jour
Moi je ne veux que de l’amour.”
| Ze zei: “Hou je schatten maar
ik ben meer waard dan dat alles bij elkaar
tralies zijn tralies, al zijn ze van goud
ik wil dezelfde rechten als jij
en elke dag gerespecteerd worden
ik wil alleen maar liefde.”

Ondanks deze harde afwijzing druipt Khaled nog steeds niet af. Hij zegt in het Arabisch dat zij de liefde van zijn leven is, dat hij met haar elke dag van zijn leven wil doorbrengen, met niemand anders dan met haar. Wat Aïcha daarop antwoordt, blijft in het midden, maar ik vermoed zo dat zij dat nog altijd niet genoeg vindt.

Aïcha weet wat ze wil: alles wat hij haar kan geven, heeft voor haar geen waarde. Zij wil alleen maar vrij zijn, gerespecteerd worden en dezelfde rechten hebben als iedere man.

 


 

UITSMIJTER!

Als bonus eentje die geen uitleg behoeft, door – hoe toepasselijk – I am Aisha.
“Ik zeg die mannen stop, ho stop! Je kan niet zomaar komen fronten op mij.”
Toegevoegd door: Marco.

 

De Loonwijzer: de loonkloof als gegeven

Hoera, een nieuwe baan! Maar wat is nu eigenlijk een redelijk loon? Dit groentje zocht het uit. Op de vraag “hoeveel moet ik verdienen?” gaf Google als eerste antwoord: Loonwijzer.nl. Handig! Toch?

Op Loonwijzer.nl de “Salaris check” (sic) doen levert best een handige indicatie op van een redelijk salaris. Vul je beroep in en er verschijnt een grafiek met het gemiddelde loon per aantal jaren ervaring. Vervolgens kun je er dieper op in gaan en “jouw gegevens vergelijken met beroepsgenoten”. De eerste vraag die daarbij gesteld wordt, is of je man of vrouw bent. Nu dacht ik eigenlijk dat dat een onderscheid is dat we niet meer zouden maken bij beloning, maar ik kan het mis hebben.

Dus deed ik een testje en voilà: een secretaresse (zakelijke dienstverlening, regio Groningen, universitair opgeleid, vier jaar werkervaring, werkt 40 uur per week) verdient volgens de Loonwijzer €13,07 of ook wel €12,47 per uur. Man versus vrouw, inderdaad. Steek die maar in je zak, vrouwen van Nederland!

looncheck
Alle goeie bedoelingen van de wereld
Nu is de Loonwijzer ook niet van gisteren en heeft ze wel degelijk goede bedoelingen. De stichting doet onderzoek naar verschillen in beloning, heeft een pagina vol aanbevelingen, dossiers en wetgeving, en heeft in 2006 een (internationale) werkgroep Gelijk Loon opgezet. En bij de FAQ vinden we een antwoord op de vraag “Mannen- en vrouwenlonen verschillen. Hoe zit dat?”.

Daar gaat het mis. Want volgens de Loonwijzer zit het zo, dat dat nu eenmaal zo is. Ook de internationale versie van de site (Wageindicator.org) komt weinig verder dan dat het een “well known empirical observation” is dat “men and women earn different wages”, en dat ze door dat te laten zien meer bewustwording willen creëren. Kijk, ik juich dat natuurlijk toe, op zich, maar…

Ceci n’est pas un advies
…bewustwording creëren is niet wat de website doet. Integendeel. De looncheck staat prominent op de voorpagina, de dossiers over gelijk loon niet. De looncheck expliciteert bij zijn resultaten niet dat een man in hetzelfde geval meer zou verdienen en een vrouw minder. Een vrouw moet invullen dat ze man is om te weten wat een redelijk salaris is voor haar functie, en wordt nu met een te lage loonindicatie haar salarisonderhandelingen ingestuurd. Chapeau!

Het punt is: de salarischeck wordt als adviestool gebruikt. Zo schijnt de Loonwijzer het niet bedoeld te hebben (mailden ze mij), maar zo wordt hij wel aangeprezen in de Google-zoekresultaten van Loonwijzer.nl: “dus kijk snel wat jij hoort te verdienen”. Of op Monsterboard.nl, waar hij ook te vinden is: “handig als je vlak voor een salarisgesprek staat“. En op Intermediair.nl: “ontdek wat jouw brutosalaris moet zijn“.

Kwalijk!
De pogingen van Stichting Loonwijzer om (in 2006) meer bewustwording te creëren bij overheid, vakbonden, ondernemingsraden etc. zijn natuurlijk toe te juichen. Maar een belangrijke doelgroep wordt vergeten. Om de loonkloof te dichten is een site als Loonwijzer.nl bij uitstek geschikt om werknemers te empoweren om een gelijk loon te eisen. Het wegwerken van de loonkloof behoeft geïnformeerde werknemers die op de hoogte zijn van een redelijk loon voor iedereen en die met die kennis tegen de status quo aan kunnen schoppen. Dat het issue van ongelijke beloning buiten de salarischeck gehouden wordt, is daarom kwalijk.

ps: de Belgische website Vacature.com heeft overigens ook een loonwijzer, die geen onderscheid tussen de geslachten maakt: http://www.vacature.com/tests/salariskompas.