Het is weer tijd voor de Apocalyps!

Gepubliceerd in Dei Facto 3(2), lente 2011

Het is nog niet zover, maar een heleboel mensen zitten er al lang op te wachten: 21 december 2012, het einde van de Mayakalender. Deze illustere datum is voer voor complotdenkers, New Age-adepten en apocalyptisten. Staat ons lot in de sterren geschreven?


De oude Maya’s: ingestorte beschaving

De Maya’s zijn een volk in Midden-Amerika met een ooit hoogontwikkelde cultuur. De bloeitijd van die cultuur was van 200 tot 900 na Christus. Ze hadden een volledig ontwikkeld, complex schrift (een soort hiëroglyfen), kunst en architectuur (piramiden bijvoorbeeld) en wiskundige en astronomische systemen (inclusief het getal 0). Het rijk bestond uit verschillende onafhankelijke stadstaten die leefden van landbouw en handel.

Rond 900 kwam er plotseling een einde aan de bloeiende cultuur, om onbekende redenen. Er bleven wel Maya’s in het gebied wonen, maar van culturele hoogstandjes was geen sprake meer. Met de komst van de conquistadores trad verder verval in: ondanks hevig verzet moesten de Maya’s hun stadstaten prijsgeven. Het duurde tot het eind van de 17e eeuw voor de katholieke Spanjaarden het hele gebied veroverd hadden, waarna ze hun best deden om de “heidense” beschaving te vernietigen: alle teksten werden verbrand.

Desalniettemin lukte het wetenschappers om eind 19e eeuw het Maya-schrift te ontcijferen, met behulp van teksten op monumenten en potten en de drie papieren codices die restten in de verlaten, overwoekerde steden. En de Mayakalenders natuurlijk, die bleken een knap staaltje astronomie en wiskunde.

De Maya’s maakten gebruik van een burgerlijke kalender (de Haab, een zonnekalender van 365 dagen) en van een religieuze kalender (de Tzolkin van 260 dagen). Dit zijn cyclische kalenders: de Maya’s haakten ze als tandwielen in elkaar en kwamen zo tot cyclussen van 52 jaar. Omdat op die manier elke datum steeds terugkomt, hadden ze ook een derde, lineaire kalender, de Lange Telling genaamd.

De Lange Telling bestaat uit cyclische eenheden van 20. Een dag is een kin. 20 dagen is een uinal, een maand. 18 uinal is een tun, een jaar van 360 dagen. 20 tun is een katun en 20 katun is een baktun. Dat gaat zo door tot tijdscycli die oplopen tot 63 miljoen jaar.

Cyclus Periode Dagen Jaren
Kin 1
Uinal 20 kin 20
Tun 18 uinal 360 ~1
Katun 20 tun 7.200 19
Baktun 20 katun 144.000 394,3


MayakalenderDe Maya’s schreven hun data op in hiërogliefen: eerst het aantal baktun waarin we leven, dan het aantal katun, tun, uinal en kin. De bedoelde datum moet worden uitgerekend vanaf het beginpunt 0.0.0.0.0. Door vergelijk van teksten hebben wetenschappers bepaald dat met die datum 11 augustus 3114 v.Chr. werd bedoeld. In de ontcijferde Maya-teksten is ook ontdekt dat de datum vóór het beginpunt 13.0.0.0.0 was. Dat zou betekenen dat er in cycli van 13 baktun gedacht werd. En wanneer is het weer 13 baktun of 13.0.0.0.0? Op 21 december 2012.

New Age gaat ermee aan de haal
Het eindigen van de kalender heeft een New Age-stroming geïnspireerd die Mayanisme wordt genoemd, hoewel die nauwelijks een centrale doctrine heeft. Wat Mayanistische New Age-stromingen gemeen hebben, is dat de wijsheid van de oude Maya-beschaving als superieur aan de onze wordt beschouwd. Kennis van de astronomie en technologie van de Maya’s moet ons helpen ons hedendaags minderwaardig bestaan te verbeteren. Allerlei andere New Age-ideeën worden aan de voorspellingen van de Maya’s gekoppeld.

Zo is er de regelrechte doomsday-verwachting: als de kalender eindigt, is de tijd van de aarde letterlijk op. Met grote zonnestormen, aardbevingen en supervulkanen komt de aarde aan een apocalyptisch einde. De voortekenen voor dit onheil vindt men al in de vele natuurrampen die zich voordoen en ook bijvoorbeeld in de Mexicaanse griep (Mexico = Mayaland!). De enige plek op aarde waar mensen op 21 december 2012 zullen kunnen overleven, is in de hooggebergtes, mits er geen ontploffende kerncentrale in de buurt staat. ​

Aan het het Apocalyps-idee worden theorieën over de planeet Nibiru of planeet X gekoppeld. Deze planeet zou eens in de 3600 jaar rakelings langs de aarde scheren en dat zou in 2012 weer het geval zijn. Doemscenario’s variëren van grote aardbevingen, het schoonvegen van het aardoppervlak door de zwaartekracht van Nibiru tot een bezoek van de buitenaardse bewoners van de planeet, die de aarde 3600 jaar geleden ook aandeden en onderwerp zouden zijn geworden van de religies en mythen van onze voorouders. Dat niemand iets afweet van het bestaan van deze planeet zou een complot van NASA zijn. Curieus genoeg had Nibiru volgens eerdere voorspellingen al in 2003 langs moeten scheren. Als Nibiru ons in 2012 op een haartje na mist, zouden we hem nu overigens al met het blote oog aan de hemel moeten kunnen zien.

Stofzuigers en zwarte gaten
Ook een leuke is de theorie van Terence McKenna (bedacht onder jarenlange invloed van paddo’s en DMT): Timewave Zero. Deze theorie is zo ingewikkeld dat ik het niet beter kan uitleggen dan Wikipedia:

“…the universe has a teleological attractor at the end of time that increases interconnectedness, eventually reaching a singularity of infinite complexity in 2012, at which point anything and everything imaginable will occur simultaneously.”

Tijd wordt als een golfbeweging voorgesteld die volgens de berekeningen op 21 december 2012 opeens zal eindigen, als opgezogen door een stofzuiger, waardoor alles wat er maar mogelijk zou kunnen zijn tegelijkertijd ook gebeurt, met catastrofale gevolgen…

Een andere vaak gehoorde theorie is die van de galactische uitlijning, bedacht door onderzoeker John Major Jenkins. Volgens hem zou op 21 december 2012 de zon op één lijn komen te staan met de aarde en met het hart van de Melkweg. Dat hart, Sagittarius A*, is een enorm zwart gat. Deze gebeurtenis zou maar eens in de 26.000 jaar voorkomen en de Maya’s zouden hun kalender er speciaal op hebben afgesteld. Door deze uitlijning zou het magnetisch veld van de aarde verdwijnen en na drie dagen zouden we de andere kant op draaien. Hiermee wordt ook wel een verwachte omkering van de magnetische polen in verband gebracht. Echter… deze uitlijning is al voorgekomen op midwinter en wel in 1998. Bovendien komt ze elk jaar wel eens voor op een andere datum dan midwinter. En het belangrijkste punt: de invloed van een zwart gat neemt niet toe afhankelijk van de positie van de aarde in haar baan. Ook de omkering van de polen is niets om ons zorgen over te maken: dat gebeurt wel vaker en is een proces van gemiddeld zo’n 7000 jaar.

Overigens denken moderne Mayawetenschappers niet dat de oude Maya’s het zo bedoeld hebben. Na 13.0.0.0.0 zouden ze hoogstwaarschijnlijk gewoon opnieuw zijn begonnen met de kalender.


Een nieuwe dag breekt aan
Naast de einde van de wereld-verwachting is er die van de spirituele wedergeboorte van de aarde. Het einde van de kalender is ook het eind van een tijdperk en het begin van een nieuw! Natuurrampen en oorlogen worden ook in deze theorie als een voorbode gezien, maar nu betekent het dat de aarde zich aan het zuiveren is voor de nieuwe tijd. Hieraan wordt de overgang van het Vissen- naar het Waterman-tijdperk gekoppeld. Dat is echt zo: doordat de as van de aarde ronddraait als een tol, zal de zon geleidelijk aan opkomen in een nieuw sterrenbeeld. Dit gebeurt ongeveer elke 2100 jaar, maar het is niet te voorspellen wanneer precies. In de astrologie staat Vissen (het huidige tijdperk) voor onderwerping, lijden en materialisme. Dit wordt ook verbonden aan Jezus (ICHTUS). Waterman (het nieuwe tijdperk) staat echter voor zelfautoriteit, idealisme, geestelijke ontwikkeling en tegelijkertijd voor een nieuw gevoel van broederschap, gelijkheid en vrede. De blijde verwachtingen over het aflopen van de Maya-kalender en de verwachting van een nieuw astrologisch tijdperk versterken en bevestigen elkaar.

De lijst gaat nog wel even door. De Maya-kalender wordt ook verbonden aan voorspellingen van de Inca’s, Hopi’s, Azteken, de I Ching en Nostradamus, aan de piramides en de beschaving van het oude Egypte, aan graancirkels, communicatie met en ontvoeringen door buitenaardse wezens, het verdwenen Atlantis en aan allerlei complottheorieën.

De combinatie van onze grote afstand in tijd en plaats van de Mayabeschaving, het gebrek aan papieren bronnen en de ingewikkelde astronomische kennis maken het lastig de waarheid over het einde van de Mayakalender te achterhalen. De grens tussen wetenschap en pseudowetenschap wordt snel vaag, waardoor de 2012-beweging zichzelf kan blijven voeden.

In dat kader is het interessant dat het tijdschrift Natuurwetenschap en Techniek in november 2009 meldde dat de einddatum het resultaat van een verkeerde berekening zou zijn. In werkelijkheid zouden de Maya’s 21 december 2220 hebben bedoeld. Onder Mayanisten wordt deze bevinding echter als een nieuw complot gezien…

We zien elkaar op 22 december! En zo niet, dan hadden we het kunnen weten.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *