Kraken, kamperen en burgerlijke ongehoorzaamheid: Occupy Our Homes

Gepubliceerd in Dei Facto 5(1), februari 2012

Nu vrijwel alle Occupy-kampen in Amerika ontruimd zijn, lijkt de Occupy-beweging een stille dood gestorven. Toch wordt er nog steeds gedemonstreerd in verschillende Amerikaanse steden: tegen inmenging van de financiële wereld in de politiek, sluiting van openbare scholen en de invoering van de auteursrechtwetten SOPA en ACTA. Daarnaast heeft de beweging ook nieuwe manieren gevonden om te protesteren en invloed uit te oefenen. Kleinschaliger manieren, te midden van en in samenwerking met lokale gemeenschappen en maatschappelijke organisaties. Een van die manieren is Occupy Our Homes.

Occupy Our Homes is een ‘tak’ van de Occupy-beweging die protesteert tegen de beslaglegging door banken op huizen van mensen en gezinnen die hun hypotheeklasten niet meer kunnen opbrengen. Deze gezinnen komen daardoor op straat te staan. Om deze nieuwe daklozen op te vangen zijn er in verschillende Amerikaanse steden tentenkampen ingericht of spontaan ontstaan. Het zijn een soort dorpen van tentzeil waar soms complete gezinnen in wonen, die tot voor kort tot de middenklasse behoorden. Waarom is dat oneerlijk?

Ten eerste: miljoenen mensen hebben in Amerika ten tijde van de housing bubble, die duurde tot 2008, adjustable-rate hypotheken kunnen afsluiten waaraan lage eisen en hoge risico’s waren verbonden, risico’s die voor een groot gedeelte bij de lener terechtkwamen. Het rentepercentage van dergelijke hypotheken is gebaseerd op een variabele index, en was laag voor de bubble knapte. Maar met het instorten van de huizenmarkt en de daaropvolgende economische crisis steeg de rente dermate dat veel huiseigenaren hun maandelijkse lasten niet meer konden betalen. De banken waren ervan op de hoogte dat ze abominabele leningen verkochten maar hebben die informatie niet met de leners gedeeld.

Ten tweede is aangetoond dat er mensen met behulp van valse handtekeningen of op basis van ongelezen documenten door de banken uit hun huizen zijn gezet. Deze praktijk wordt robo-signing genoemd omdat er soms duizenden documenten als ware het door robots ongelezen getekend worden.

Ten derde is het ook op een dieper niveau onrechtvaardig, omdat dezelfde banken die nu mensen uit hun huizen zetten met belastinggeld zijn gered toen ze failliet dreigden te gaan.

Occupy Our Homes onderneemt actie door leegstaande huizen of huizen van mensen die uitgezet dreigen te worden te bezetten. Ze vinden dat huisvesting een grondrecht is dat mensen niet zomaar mag worden afgenomen. Huizen worden niet in het geniep ‘gekraakt’ maar publiekelijk bezet met spandoeken aan de gevel en live streams die op internet te volgen zijn, samen met de gedupeerden, sympathisanten en buurtbewoners. Ze willen zo meer ruchtbaarheid geven aan de problemen, maar vooral afdwingen dat banken met huiseigenaren onderhandelen in plaats van meteen beslag op hun huizen te leggen. Hiermee zijn verschillende successen geboekt: er zijn al meer dan honderd uitzettingen voorkomen.

​Naast concrete successen en het beïnvloeden van de publieke opinie kan Occupy Our Homes ook zeggen de politieke agenda te hebben beïnvloed. Dat blijkt uit het akkoord dat begin deze maand bereikt is tussen de regering en de vijf grootste banken om gedupeerde (ex-)huiseigenaren te compenseren met 26 miljard dollar. De verantwoordelijkheid voor de dakloosheid van al die mensen wordt met deze compensatieregeling bij de banken gelegd. Op zich een goed gebaar, maar nu een vijfde van alle huizenbezitters een grotere schuld heeft dan de waarde van hun huis, en de totale schuld van huizenbezitters 700 miljard dollar bedraagt, zal die 26 miljard weinig zoden aan de dijk zetten. Gevreesd wordt dat de banken er zich op deze manier makkelijk vanaf kunnen maken, zonder verdere verantwoordelijkheid te nemen.

Ondertussen blijkt uit verschillende onderzoeken dat er in grote Amerikaanse steden zoals New York meer gebouwen leegstaan dan er daklozen zijn. ​Inzet van de Occupy-beweging blijft nodig om op verschillende niveaus bij te dragen aan een rechtvaardiger samenleving. Enerzijds lukt het hen om het probleem van uitzettingen op de politieke en publieke agenda te zetten. Anderzijds oefenen ze direct een positieve invloed uit op de levens van mensen. Occupy Our Homes laat zien dat het idealisme van de Occupy-beweging zich toe kan spitsen op concrete zaken.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *