Vreemdelingendetentie: de media verzaken hun waakhondfunctie

Op 17 januari pleegde de Russische dissident Aleksandr Dolmatov zelfmoord in het vreemdelingendetentiecentrum in Rotterdam. Hij was daar opgesloten terwijl hij niet illegaal in Nederland verbleef: de politieke vluchteling was in beroep gegaan tegen de afwijzing van zijn asielaanvraag, de procedure liep nog. Gaat het Nederlandse journaille de resultaten van het lopende onderzoek afwachten, of zal het zijn goede oude waakhondfunctie eens uit de kast trekken?

Enkele dagen na de zelfmoord verschenen er achtergrondartikelen over de zaak in de media. Deze artikelen berichtten over Dolmatovs leven in Rusland en de ontwikkelingen die leidden tot zijn vlucht, het verloop van Dolmatovs asielaanvraag in Nederland, de onduidelijkheid van de redenen van zijn zelfmoord en het nu mogelijk in de soep lopen van het Nederland-Ruslandjaar 2013. Ondertussen is het meest prangende onderwerp blijven liggen: het Nederlandse asielbeleid met als specifiek pijnpunt de al vaker in opspraak geraakte detentiecentra.

​De detentiecentra komen in de media als er incidenten zijn, maar de aandacht is steeds van korte duur en er wordt niet aan follow-up gedaan over al dan niet doorgevoerde verbeteringen. Begin 2011 werd er nog bericht dat minister Leers alternatieven voor vreemdelingendetentie zou onderzoeken. Daarna was er nieuws over het falende ventilatiesysteem in detentiecentrum Zeist en de hoge herstelkosten van het ondeugdelijke detentiecentrum Alphen. Begin 2012 kwam Zembla met een kritische reportage over de uitzichtloze situatie van de gevangen vreemdelingen. Desalniettemin werd het vreemdelingenbeleid verder aangescherpt in maart 2012. In augustus 2012 bestempelde de Nationale Ombudsman de situatie in de detentiecentra als ‘ernstig’. Het nieuwe kabinet maakte illegaliteit vervolgens strafbaar en verscherpte de regels nog verder.

​Meer dan een week na de zelfmoord zijn er slechts drie kritische berichten over de detentiecentra verschenen: over het onverantwoorde gebruik van de isoleercel (Trouw, 22 januari); over de fouten van de Immigratie- en Naturalisatiedienst in de zaak (NRC, 22 januari); en over de toenemende ongastvrijheid van het westen tegenover Russische politieke vluchtelingen, overgenomen uit de New York Times (De Volkskrant, 26 januari). De vraag is waarom er geen debat op gang komt .

​Waarom beperken de media zich tot het verslaan van incidenten? Het is niet alsof het dossier nader onderzoek behoeft. Alle feiten liggen op tafel: de langdurige en herhaalde opsluiting van niet-criminele asielzoekers, inclusief moeders, zwangere vrouwen en getraumatiseerde vluchtelingen; de veel strengere omstandigheden dan in gewone gevangenissen; de gebrekkige medische en psychologische hulp in de centra; de slechte bouwkundige staat waarin bepaalde centra verkeren, en het te veelvuldige gebruik van de isoleercel. Dat is bekend. Ook is bekend dat het huidige beleid niet leidt tot meer uitzettingen. Verder heeft Amnesty International een aantal internationaal beproefde alternatieven voor ons systeem van vreemdelingendetentie aangedragen. Ook dat is bekend. Toch grijpt de politiek niet in maar stelt daarentegen een vreemdelingen-oppakquotum in.

​Waar blijven de opinies? De commentaren, de kritieken, de analyses? Waarom leidt dit niet tot verontwaardig onder onze journalisten? Zien zij de taak die voor hen ligt niet? Of voelen zij zich niet verantwoordelijk voor de informatievoorziening richting het volk, en niet verantwoordelijk voor rechtstreekse kritiek op de politiek? Terwijl het westen zijn poorten sluit voor vluchtelingen uit alle windrichtingen, tonen de media zich een luie waakhond van de democratie en de mensenrechten.

30 januari 2013

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *